BİR ŞEHRİ BÜYÜTEN İNSANLARDIR, DEDİKODU KÜÇÜLTÜR!
Sivas'ın gelişmesinin önündeki engellerden biri olan dedikodu, kıskançlık ve toplumsal güvensizliğe dikkat çeken anlamlı bir yazı. Bir şehri büyütenin insan olduğunu hatırlatan önemli mesajlar.
Birbirimizin kuyusunu kazarak değil, yolunu açarak büyüyebiliriz.
Bir şehir, yalnızca yüksek binalarıyla, geniş caddeleriyle, fabrikalarıyla ve yatırımlarıyla büyümez. Bir şehri asıl büyüten; içinde yaşayan insanların birbirine duyduğu saygı, güven, sevgi ve dayanışmadır. Ne yazık ki bazen bir şehrin gelişmesinin önündeki en büyük engel ekonomik imkânsızlıklar değil, kendi insanının kendi insanına karşı takındığı olumsuz tavırdır.
Özellikle küçük Anadolu şehirlerinde insanların birbirini tanıdığı, ailelerin ve dostlukların yıllara dayanan bağlarla birbirine bağlı olduğu şehirlerde bunun farklı örneklerini görmek mümkündür. Küçük şehirlerde yaşamanın pek çok güzelliği vardır. İnsanlar birbirini tanır, sevinçler ve üzüntüler paylaşılır, zor zamanlarda yardımlaşma daha kolay olur. Ancak bu yakınlık, zaman zaman dedikoduya, kıskançlığa, çekememezliğe ve insanların birbirini itibarsızlaştırma çabalarına da dönüşebilmektedir.
Bir söz, sahibinin ağzından çıktığında başka, kulaktan kulağa dolaştığında bambaşka bir hâl alır. Gerçekler araştırılmadan hükümler verilir, insanlar dinlenmeden yargılanır, yılların emeği birkaç mesnetsiz sözle gölgelenmeye çalışılır. Üstelik çoğu zaman dedikoduyu yapan da dinleyen de bunun bir insanın hayatında ne kadar derin izler bırakabileceğini düşünmez.
Oysa dedikodu, yalnızca hakkında konuşulan kişiye zarar vermez. İnsanlar arasındaki güveni aşındırır, dostlukları zedeler, toplumsal huzuru bozar. Bir süre sonra herkes birbirinden şüphe etmeye, insanlar birbirine mesafeli yaklaşmaya başlar. Böyle bir ortamda ne samimi dostluklar gelişir ne de ortak bir şehir bilinci oluşur.
Ticaret ve Sanayi Odası (STSO) tarafından "toplumsal bir yara" olarak görülen dedikoduya dikkat çekmek amacıyla bu çıkartma/afiş kampanyasının hazırlandığı yıl 2000 yılını hiç unutmuyor, çok iyi hatırlıyorum.
Sivas'ın göç vermesini engellemek, ekonomisini canlandırmak ve şehir içi huzuru korumak amacıyla 20x10 santimetre boyutlarında 10 bin adet çıkartma (sticker) bastırılmıştı. Kampanya kapsamında hazırlanan ana slogan "Sivas için yapılacak en hayırlı iş dedikodu yapmamaktır" idi.
Bu çıkartmalar özellikle şehirdeki iş yerlerine, araçlara ve kamusal alanlara yapıştırılmak üzere dağıtılmış, o dönem basında geniş yer bulmuş ve bazı vatandaşların "Biz dedikodu mu yapıyoruz?" diyerek tepki göstermesiyle de oldukça tartışılmıştı. Kampanyada bu ifadenin yanı sıra "Türkiye'de en huzurlu kentin Sivas olduğunu biliyor musunuz" ve "En temiz şehirlerden oldu Sivas, neden en kalkınmış olmasın?" gibi şehri motive edici diğer sloganlar da yer almaktaydı.
Şehrin panolarında ve çeşitli noktalarında sergilenen bu afişler, aslında hepimize verilmiş önemli bir mesajlardı. Aradan yıllar geçti. Ancak bugün hâlâ aynı konuları konuşuyor olmamız, meselenin ne kadar derin olduğunu gösteriyor. Demek ki dedikodunun zararını bilmek yetmiyor; onu bir alışkanlık olmaktan çıkaracak bir ahlak ve anlayış geliştirmek gerekiyor.
Bir başka önemli mesele de kendi şehrinde yetişmiş insanlara gösterilen yaklaşımdır. Bazen dışarıdan gelen, başka şehirlerde yetişmiş kişilerin başarıları daha kolay takdir edilirken, kendi insanımızın başarılarını kabullenmekte zorlanabiliyoruz. "Daha dün neydi?", "Nereden çıktı?", "Çocukluğunu, gençliğini biliriz." gibi ifadelerle insanların emeğini küçümsemeye kalkışabiliyoruz.
Oysa bir insanın nerede doğduğu, hangi sokakta büyüdüğü, hangi okulda okuduğu değil; ortaya koyduğu emek, dürüstlük, başarı ve topluma sağladığı katkı önemlidir. Dün aynı sırada oturduğumuz bir arkadaşımızın bugün başarılı olması, neden bizi rahatsız etsin? Onun yükselişi bizim küçülmemiz anlamına mı gelir?
Ne yazık ki bazen küçük hesaplar, kişisel çekişmeler ve kıskançlıklar bir araya gelerek insanları itibarsızlaştırma çabalarına dönüşebiliyor. Hatta bazı kişiler, kendi düşüncelerine yakın güç odaklarını da yanlarına alarak bir insanı veya bir grubu toplum önünde yıpratmaya çalışabiliyor. Eleştiri elbette olmalıdır. Ancak eleştiriyle karalama, fikir ayrılığıyla düşmanlık, rekabetle itibarsızlaştırma birbirinden çok farklı şeylerdir.
Şunu çok iyi anlamalıyız: Bir insanın işinin bozulması başka bir insanın işini büyütmez. Bir insanın şehirden ayrılması, geride kalanların önünü açmaz. Bir değeri yok saymak, şehri daha değerli hâle getirmez. Aksine, yetişmiş insanlarını kaybeden şehirler zamanla kendi geleceğinden de kaybeder.
Bir şehrin kalkınması için yollar, fabrikalar, yatırımlar ve projeler elbette gereklidir. Fakat bunlar kadar önemli olan bir başka yatırım da insan ilişkilerine, güvene ve toplumsal huzura yapılan yatırımdır. İnsanların birbirinin başarısıyla gurur duyduğu, emeği takdir ettiği, farklı düşüncelere saygı gösterdiği bir şehir, geleceğe çok daha güvenle yürür.
Bunun için hepimizin kendimize sorması gereken bir soru var: Biz bu şehrin gelişmesine katkı mı sağlıyoruz, yoksa farkında olmadan gelişmesinin önüne mi geçiyoruz?
Bir gün bir bilgeye, "Bir şehri ayakta tutan nedir?" diye sormuşlar. Bilge, "Taş binaları değil, birbirine güvenen insanlarıdır. Çünkü binalar yıkılırsa yeniden yapılır ama insanlar arasındaki güven yıkılırsa onu yeniden inşa etmek çok zordur." diye cevap vermiş.
İşte tam da bu nedenle birbirimizin kuyusunu kazmak yerine yolunu açmalıyız. Arkasından konuşmak yerine yüzüne güzel söz söylemeliyiz. Birbirimizi yıpratmak yerine yüreklendirmeli, haksızlık karşısında susmamalı, başarı karşısında kıskançlık değil takdir göstermeliyiz.
Konan göçer, gelen gider. Bu şehirde kalıcı olanlar ise onun hatıralarını, değerlerini ve geleceğini taşıyan insanlardır. Öyleyse birbirimizin kıymetini kaybetmeden bilelim.
Çünkü bir şehri büyüten, insanlarının birbirini ne kadar yücelttiğidir; küçülten ise birbirinin arkasından ne kadar konuştuğudur. Sivas'a sahip çıkmak, önce Sivas'ın insanına sahip çıkmakla başlar.